Iwan Baan EGM architecten EGM architecten Iwan Baan Iwan Baan Iwan Baan Iwan Baan

Fenix is het nieuwe kunstmuseum over migratie dat is gehuisvest in de historische San Franciscoloods op Katendrecht. De loods is de afgelopen jaren zorgvuldig gerestaureerd en getransformeerd tot museum. In het atrium van het gebouw voegde architect Ma Yansong de Tornado toe: een dubbele, gedraaide trap die omhoog wervelt naar het uitkijkpunt boven het dak. Het museum verenigt internationale kunst, persoonlijke objecten en architectuur op een historisch bewogen plek aan de Nieuwe Maas. Een locatie die het verhaal versterkt en uitnodigt tot verbinding en een nieuw perspectief geeft op Rotterdam en de wereld.

Voortbouwen op geschiedenis

De San Franciscoloods was ooit de grootste overslagloods ter wereld. Aan deze kades lieten miljoenen mensen Europa achter zich, of begonnen er juist een nieuw bestaan. Katendrecht ontwikkelde zich als het eerste Chinatown op het continent. Deze dynamische geschiedenis is tot op de dag vandaag voelbaar. Binnenin biedt het museum verhalen over migratie en krijgen universele thema’s als afscheid, thuiskomen en identiteit een plek. De Tornado, het uitzicht op de rivier en de historische context van de loods zijn wezenlijk onderdeel van de museale ervaring. Het ontwerp voor de herbestemming respecteert de gelaagde geschiedenis van het gebouw, de verwoesting aan het einde van de oorlog en het herstel in de jaren vijftig. In lijn met dit uitgangspunt en de duurzaamheidsambitie is terughoudend omgegaan met de energie-installaties. Passief waar mogelijk, actief waar noodzakelijk voor minimaal energieverbruik. Nu biedt de loods plek aan ruim opgezette tentoonstellingsruimten, het openbare overdekte Plein, horeca, museumwinkel en kantoren.

“Fenix geeft een podium aan ervaringen en verhalen van migranten van over de hele wereld. Het verhaal van Fenix is het verhaal van Rotterdam, van de wereld en van jou.”

Anne Kremers, Directeur Fenix

Ontmoetingen

Fenix nodigt bezoekers uit samen te komen, te ontmoeten en het uitzicht op de stad te ervaren. Vanaf de entree op de begane grond kun je tentoonstellingen bezoeken en de trappen van de Tornado op gaan. Bezoekers hebben de keuze uit twee opgangen en een lift (ook voor minder-validen). Onderweg kruisen de routes elkaar meerdere malen en telkens kan de bezoeker kiezen via welke weg de wandeling verder gaat. Daarmee weerspiegelt de Tornado het centrale thema van Fenix: de beweging en ontmoeting van mensen, migratie.

“De Tornado is een metafoor voor de reis van een migrant”,

Ma Yansong, MAD Architects

Tornado

De Tornado zweeft visueel en is constructief los gehouden van de oude loods, met de gepolijste roestvaststalen panelen als blikvanger. De gedraaide trappen (totale lengte 550m) wervelen door het dubbelgekromde glazen atriumkap en eindigen op het uitkijkplatform. De reflecterende afwerking vangt passerende voetgangers, het water en de wisselende luchten. Het geeft de Tornado een gevoel van bewegen en ontmoeten.

Sociaal Plein

Plein is het overdekte stadsplein van Fenix. Het is vrij toegankelijk, dagelijks open en met eigen programmering. Het is een grote democratische ruimte waar mensen elkaar als vanzelf tegenkomen. Buurtbewoners uit Katendrecht, museumbezoekers en passanten komen samen voor een potje tafeltennis, maaltijd, optreden of workshop. Door die dagelijkse mix van gebruik en mensen verbindt Plein het museum op een directe manier met de stad Rotterdam en haar bewoners.

Groendak

Het groendak (6.750m²) van Fenix verbetert de thermische isolatie en vermindert het energieverbruik. Het sedum houdt regenwater vast en zorgt voor biodiversiteit. De kiezelpatronen zijn op basis van zonstudies met ‘generative design’ ontworpen om hitteconcentratie door zonreflectie via de Tornado op te vangen.

Vindingrijk vakmanschap

Het museum is gerealiseerd door intensieve samenwerking van lokale en internationale ontwerpers, ingenieurs en vakmensen. Zij hebben nauwkeurige modellen en innovatieve oplossingen bedacht. Zoals het loszagen van betonconstructies, het aanbrengen van onzichtbare noodverlichting en het beheersen van het dynamisch gedrag van de Tornado. Elk detail is uitvoerig onderzocht, tot in het kleinste detail ontworpen en bemonsterd: van het spaceframe met duizenden stalen onderdelen tot de naadloze spiegelende RVS-bekleding, van de 3D-stelbouten voor het dubbelgekromde glas tot de meer dan 10.000 unieke houten trapdelen van de Tornado. Van het herstel van de stalen raampartijen, tot het uitzetten van de tegels in de toiletten in de loods.

Uitzicht voor iedereen

Vanaf Katendrecht is er dwars door de lobby zicht naar de Nieuwe Maas; vanuit de museumzalen en koffiebar genieten bezoekers van zicht op Rotterdam; en vanaf het uitkijkplatform volg je de boten naar zee. Ook wie niet lopend via de trap omhoog kan, geniet bovenop de Tornado van het wauw-effect. Speciaal voor hen is de glazen liftschacht bovenin geblindeerd en blijft het zicht verborgen totdat de deuren openen.