Transformatie van een portiekcomplex

De getransformeerde flats aan de Patijnstraat in Overschie vormen de eerste stap van de vernieuwing van het complex Welschen 2. Deze vernieuwing zal de komende jaren fasegewijs worden uitgevoerd. De fasering biedt niet alleen oorspronkelijke bewoners de gelegenheid direct naar een gerenoveerde woning in hun buurt te verhuizen. Ze biedt ook de ruimte om tijdens de planontwikkeling te blijven nadenken over de meest rake invulling van het programma.

Deze werkwijze vraagt om een ontwerp met een dragende structuur die alle programmatische variatie kan absorberen en tegelijk resulteert in een samenhangende buurt. De eerste fase laat zien dat het bouwsysteem Welschen een grote mate aan differentiatie kan herbergen. Het programma behelst naast verbeterde portiekwoningen ook liftontsloten appartementen, grondgebonden wonen en kleine appartementen voor begeleid wonen. Dit zorgconcept is in nauw overleg tussen Woonstad en Pameijer vormgegeven.

De woningen liggen deels geclusterd, inclusief een zorgsteunpunt. In andere woningen van Pameijer wonen de cliënten meer zelfstandig, ‘gespikkeld’ door het complex. Daarnaast is er het buurtsteunpunt, een open huiskamer voor iedereen. Leerpunten uit deze eerste fase zijn verwerkt in de volgende fasen: optimalisatie van nieuwe woningplattegronden en alsnog meer liftontsloten- en gezinswoningen voor fase 3 en 4. De karakteristieken en kansen van het bestaande casco vormt de dragende structuur.

De dragende (!) langsgevels bieden de mogelijkheid nieuwe balkons en galerijen aan te hangen: een flexibele bouwsteen voor het hele plan. Een tweede drager in het plan zijn de portieken. Hieruit worden alle woningen, galerijen en bergingen ontsloten. De portieken vormen ook de schakel met de woonomgeving, zowel aan straat- als tuinzijde. De woonomgeving vormt de derde drager. De ruimten tussen de gebouwen worden sterk vergroend. Daarmee wordt het contrast tussen straat en tuinzijde verzacht en wordt de aansluiting op de randen rond de buurt minder indifferent.

De overgangen tussen privé buitenruimten, de entrees en openbaar gebied worden zorgvuldig vormgegeven. Een deel wordt ingericht als buurttuin voor en door Pameijer. Zo wordt het gemixte programma optimaal ingebed in een rijke woonomgeving. Qua architectuur is ingezet op een metselwerkarchitectuur met behoud van de bescheiden ornamentiek die de oorspronkelijke betonarchitectuur kenmerkte, zoals de penanten in de langs gevels. Daarnaast is de sokkel teruggebracht en is de oorspronkelijke geleding ter plaatse van de portieken hersteld. Deze geleding wordt extra geaccentueerd door terugbrengen van de dakrand accentuering door kleur, ornament, luifels en verlichting.

De blokken zijn rondom hoogwaardig geïsoleerd en scoren in thermische- en onderlinge geluidsisolatie vergelijkbaar met nieuwbouw. Naast deze duurzaamheidswinst scoort het hergebruik van het betonnen casco; het voorbereiden op stadsverwarming; het vergroenen en verrijken van de woonomgeving. Tenslotte hoort ook de vernieuwde architectuur bij verduurzaming. Het nieuwe beeld roept trots en betrokkenheid bij bewoners op. Een opgetekend citaat: “als de hele buurt zó wordt, wil ik wél blijven”.